Box 3 belasting berekenen

Box 3 belasting is belasting over uw vermogen, onafhankelijk van hoeveel rendement u daadwerkelijk behaalt. De Belastingdienst gaat ervan uit dat u op uw vermogen fictieve rendementen verdient en belast u daarover. In 2026 bedraagt het heffingsvrij vermogen €57.000 per persoon, oftewel €114.000 voor fiscale partners. Dit betekent dat vermogen tot dit bedrag helemaal niet wordt belast. Dit is een groot voordeel: veel Nederlanders met bescheiden spaargeld hoeven geen box 3 belasting te betalen.

De forfaitaire rendementen verschillen aanzienlijk per vermogenscategorie. Voor spaargeld hanteert de Belastingdienst in 2026 ongeveer 0,92%, voor beleggingen rond 6,04%, en voor schulden 2,47%. Dit is afkomstig uit jaarlijkse nulmeting van werkelijke marktendementen. Het forfaitaire rendement is niet wat u werkelijk verdient, maar wat u volgens het systeem zou moeten verdienen. Over dit fictieve rendement betaalt u vervolgens 36% belasting. Een vermogen van €100.000 in aandelen (boven de vrijstelling) zou dus bestraft worden met ongeveer €2.160 belasting per jaar, zelfs als u geen geld verdient.

Schulden kunnen in box 3 worden afgetrokken en verlagen uw grondslag aanzienlijk. Echter geldt een schuldendrempel van €3.800 per persoon (€7.600 voor fiscale partners): alleen schulden boven dit bedrag tellen mee. Dit betekent dat persoonlijke leningen onder dit bedrag geen voordeel opleveren. Maar een tweede hypotheek of particuliere lening kan wel meegenomen worden in uw berekening. Sommige beleggers gebruiken dit tactisch: schulden lenen tegen lage rente en in aandelen beleggen tegen hogere verwachte rendementen.

Een belangrijk punt is dat de wetgeving rond box 3 regelmatig verandert. Er loopt inmiddels een procedure (Herstelwet box 3) waarin de Belastingdienst veel belastingplichtigen terugbetaling moet geven omdat het systeem jaren achtereen té hoog werd belast. Daarom raden experts aan om bezwaar in te dienen wanneer u het systeem onrechtvaardig vindt. Ook is het voordelig om vermogen tussen partners te spreiden: als één partner veel vermogen heeft en de ander weinig, kunt u door overdracht optimaliseren op de heffingsvrijstelling en besparen op belasting.